Θα παρουσιαστεί 1 επιλεγμένο άρθρο από το περιοδικό European Journal of General Practice που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2026.
Nessler, K., Studzinski, K., Klemenc-Ketiš, Z., Rogers, H. L., Eide, T. B., Ares Blanco, S., Lingner, H., Kreitmayer, S., González-Lama, J., Van Poel, E., Kafadar, D., Hoffmann, K., Frese, T., Assenova, R., Ungan, M., Vuletić, G., Zelko, E., Megallón-Botaya, R., Tomičić, M., Lopez, F. M., … Petriček, G. (2026). The impact of professional characteristics and person-centred care on general practitioners' stress levels. Findings from the cross-sectional PACE GP/FP study in 24 European countries. The European journal of general practice, 32(1), 2652678. https://doi.org/10.1080/13814788.2026.2652678
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Το άρθρο παρουσιάζει τα αποτελέσματα μιας διαδικτυακής, συγχρονικής, πολυκεντρικής μελέτης σχετικά με τα επίπεδα άγχους σε Γ/ΟΙ. Τα δεδομένα προέρχονται από 24 ευρωπαϊκές χώρες από τον Νοέμβριο του 2022 έως και τον Ιανουάριο του 2024. Η έρευνα στηρίχθηκε σε δημογραφικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά των ιατρών, στην Κλίμακα Αντιληπτού Στρες 10 σημείων (PSS-10), στην Κλίμακα Εκτίμησης Προσανατολισμού Ασθενούς-Ιατρού (PPOS), καθώς και σε παράγοντες που διευκολύνουν ή εμποδίζουν την ανθρωποκεντρική φροντίδα.
Τα υψηλότερα μέσα επίπεδα στρες παρατηρούνται στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και στη Ρουμανία, ενώ τα χαμηλότερα στην Ολλανδία και στη Φινλανδία. Υψηλότερα επίπεδα αντιληπτού στρες καταγράφονται σε γυναίκες Γ/ΟΙ, σε μικρότερες ηλικίες, σε ιατρούς με αυξημένο αριθμό επισκέψεων και σε όσους αντιμετωπίζουν συχνότερα ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες. Οι Γ/ΟΙ με υψηλότερο PPOS σκορ, δηλαδή με περισσότερο ασθενοκεντρικό προσανατολισμό, έχουν μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης στρες.
Σε σύγκριση με την υπάρχουσα βιβλιογραφία, οι συγγραφείς αποδίδουν τη συσχέτιση μεταξύ μειωμένου στρες και μεγαλύτερης ηλικίας στην πιθανή ανάπτυξη ψυχικής ανθεκτικότητας, στρατηγικών αντιμετώπισης και καλύτερης θεραπευτικής σχέσης με τους ασθενείς με την πάροδο του χρόνου. Όσον αφορά τις ευάλωτες ομάδες, το στρες αποδίδεται στις σύνθετες ανάγκες αυτών και στους περιορισμένους πόρους των συστημάτων υγείας. Το αυξημένο σκορ PPOS σε Γ/ΟΙ με χαμηλά επίπεδα στρες υποδηλώνει την αξία της ασθενοκεντρικής φροντίδας και των επιμέρους συστατικών της, όπως η ενσυναίσθηση, η καλή επικοινωνία και η από κοινού λήψη αποφάσεων.
Τέλος, καθώς η μελέτη είναι συγχρονική, μπορεί να παρέχει πληροφορίες μόνο για συσχετίσεις και όχι για αιτιώδεις σχέσεις. Παρά την στατιστική σημαντικότητα των αποτελεσμάτων, αυτά δεν παρουσιάζουν κλινική σημαντικότητα, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την περαιτέρω διερεύνηση του θέματος.
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Αντίστοιχη έρευνα που αφορά γενικότερα τους επαγγελματίες υγείας πραγματοποιήθηκε το 2016 σε πρωτοβάθμιες και δευτεροβάθμιες μονάδες υγείας του νομού Κορινθίας και αφορούσε το εργασιακό stress στην περίοδο της οικονομικής κρίσης. Και στην εν λόγω μελέτη παρατηρήθηκαν μεγαλύτερα επίπεδα stress στις γυναίκες, ενώ οι εργαζόμενοι μικρότερης ηλικίας ανέφεραν περισσότερο άγχος σε γεγονότα που αφορούν την επίδοση και λιγότερο σε γεγονότα που αφορούν το εργασιακό περιβάλλον. Το αντίθετο παρατηρήθηκε σε μεγαλύτερες ηλικίες. Παράλληλα τονίζεται η επίπτωση του αυξημένου φόρτου εργασίας και των χαμηλών απολαβών στο stress, παράγοντες που αποδίδονται στη δημοσιονομική πολιτική της εποχής.
Σχετικά με το PSS-10 που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη, πρόκειται για ένα ερωτηματολόγιο 10 ερωτήσεων, το οποίο αναπτύχθηκε αρχικά από τους Cohen et al. (1983) και αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται τη ζωή του ως απρόβλεπτη, ανεξέλεγκτη και υπερβολικά απαιτητική κατά τη διάρκεια του προηγούμενου μήνα. Έχει σταθμιστεί και στα ελληνικά στις διάφορες μορφές του (Andreou et al. 2011).
Το PPOS αναπτύχθηκε από τους Krupat et al. το 2000 και είναι επίσης σταθμισμένο στα ελληνικά (Tsimtsiou et al. 2007). Αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο οι επαγγελματίες υγείας και οι ασθενείς προσεγγίζουν την περίθαλψη με επίκεντρο τον ασθενή και αποτελείται από 18 ερωτήσεις που χωρίζονται σε δύο υποκλίμακες, αυτή της ενημέρωσης/συμμετοχής (sharing) και αυτή της φροντίδας (caring).
_____________________________
