Θα παρουσιαστούν τέσσερα επιλεγμένα άρθρα από το περιοδικό Frontiers in Family Medicine που δημοσιεύτηκαν από τον Ιανουάριο ως και τον Ιούνιο του 2026.
- Wu, H., Shi, Y., Wang, Z., Wei, Z., Cui, C., Xiong, H., Wang, Z., & Ren, J. (2026). Time-restricted eating as a potential strategy for healthy lifespan: an evaluation of current evidence. Frontiers in medicine, 12, 1701888. https://doi.org/10.3389/fmed.2025.1701888
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Το άρθρο εξετάζει τον ρόλο της χρονοδιατροφής (time-restricted eating, TRE), μιας μορφής διαλειμματικής νηστείας κατά την οποία η ημερήσια πρόσληψη τροφής περιορίζεται σε συγκεκριμένο χρονικό «παράθυρο», ως πιθανή στρατηγική για τη βελτίωση της μεταβολικής υγείας και την προώθηση της υγιούς γήρανσης. Οι συγγραφείς πραγματοποίησαν ανασκόπηση των διαθέσιμων κλινικών μελετών της περιόδου 2015–2025, εστιάζοντας κυρίως στην παχυσαρκία, τον ΣΔ2, το μεταβολικό σύνδρομο, τη μεταβολικά σχετιζόμενη στεατωτική νόσο του ήπατος (MASLD), αλλά και σε πιθανές επιδράσεις στη γνωστική λειτουργία και την ποιότητα ζωής.
Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι η TRE μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του σωματικού βάρους κατά περίπου 3–5%, στη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου με μείωση της HbA1c κατά περίπου 0,3–0,5% και σε ορισμένες περιπτώσεις στη βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ. Παράλληλα, έχουν παρατηρηθεί ευνοϊκές επιδράσεις σε δείκτες που σχετίζονται με το μεταβολικό σύνδρομο, ενώ ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν πιθανή βελτίωση της ποιότητας ζωής και της γνωστικής λειτουργίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το early time-restricted eating (eTRE), κατά το οποίο το χρονικό παράθυρο πρόσληψης τροφής τοποθετείται νωρίτερα μέσα στην ημέρα (9.00-17.00), καθώς φαίνεται να ευθυγραμμίζεται καλύτερα με τον κιρκάδιο ρυθμό του οργανισμού. Ωστόσο, παραμένει ασαφές σε ποιο βαθμό τα οφέλη της TRE οφείλονται αποκλειστικά στον περιορισμό της χρονικής διάρκειας πρόσληψης τροφής και σε ποιο βαθμό οφείλονται στην παράλληλη μείωση της συνολικής θερμιδικής πρόσληψης, καθώς έχει παρατηρηθεί ότι τα άτομα μπορεί να έχουν μια αυθόρμητη μείωση θερμίδων κατά περίπου 20%.
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Η μελέτη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ΠΦΥ, καθώς η χρονοδιατροφή αποτελεί μια ολοένα και πιο δημοφιλή διατροφική πρακτική μεταξύ των ασθενών, ιδιαίτερα σε όσους αναζητούν τρόπους απώλειας βάρους και βελτίωσης του μεταβολικού τους προφίλ. Η δυνατότητα εφαρμογής της, χωρίς απαραίτητα αυστηρό υπολογισμό θερμίδων μπορεί να την καταστήσει ευκολότερα εφαρμόσιμη σε ορισμένους ασθενείς, σε σύγκριση με πιο σύνθετες διατροφικές παρεμβάσεις. Για τον Γ/ΟΙ, η TRE μπορεί επομένως να αποτελέσει μία ακόμη επιλογή στο πλαίσιο της εξατομικευμένης συμβουλευτικής για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και των μεταβολικών παραγόντων κινδύνου. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην επιλογή των ασθενών και στην αποφυγή μιας άκριτης εφαρμογής της διαλειμματικής νηστείας, καθώς η διατροφική ποιότητα, η επαρκής πρόσληψη θρεπτικών συστατικών και η συνολική υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής παραμένουν θεμελιώδεις
Παναγιώτης Βούλγαρης: Η TRE αποτελεί πλέον δημοφιλή διατροφική πρακτική, για την οποία οι ασθενείς συχνά ζητούν τη γνώμη του Γ/ΟΙ. Η εξοικείωση με τα διαθέσιμα τεκμήρια είναι επομένως σημαντική, ώστε η κλινική μας συμβουλευτική να είναι evidence-based και να μην υπαγορεύεται από τις σύγχρονες τάσεις γύρω από τον υγιεινό τρόπο ζωής.
Εξάλλου, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν ακόμη ασφαλή συμπεράσματα για το αν η TRE προσφέρει σημαντικό πρόσθετο όφελος πέρα από τη μείωση της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης, ούτε για τη μακροπρόθεσμη επίδρασή της στην υγεία και το προσδόκιμο ζωής (Ezzati et al, 2024). Σύμφωνα με το ίδιο το άρθρο, οι διαθέσιμες μελέτες γύρω από την TRE είναι συχνά βραχυχρόνιες και παρουσιάζουν σημαντική ετερογένεια ως προς τα πρωτόκολλα παρέμβασης.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι στη διατροφική συμβουλευτική δεν έχει σημασία μόνο το πότε τρώμε, αλλά κυρίως το τι και το πόσο. Ενώ η TRE αποτελεί μια υπό διερεύνηση στρατηγική, οι νέες Dietary Guidelines for Americans 2025–2030 συνοψίζουν τη διατροφική τους προσέγγιση με ένα απλό μήνυμα: “Eat Real Food”, δίνοντας έμφαση στην κατανάλωση θρεπτικών τροφίμων και στον περιορισμό των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.
_______________________________________
- Qu, Z., Ju, J. Y., Qin, H., Ding, Y. X., & Peng, L. H. (2026). Effectiveness of acupuncture in the treatment of chronic sciatica from herniated disks: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in medicine, 13, 1689124. https://doi.org/10.3389/fmed.2026.1689124
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Το άρθρο εξετάζει την αποτελεσματικότητα του βελονισμού στη θεραπεία της χρόνιας ισχιαλγίας που σχετίζεται με κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου. Οι ερευνητές πραγματοποίησαν συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών, συγκρίνοντας τον βελονισμό με εικονικό βελονισμό, τη συνήθη θεραπεία ή άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις. Συνολικά συμπεριλήφθηκαν 11 μελέτες με 868 συμμετέχοντες, οι περισσότεροι από τους οποίους προέρχονταν από την Κίνα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο βελονισμός συσχετίστηκε με σημαντική μείωση της έντασης του πόνου στο κάτω άκρο σε σύγκριση με τις ομάδες ελέγχου. Παράλληλα, παρατηρήθηκε βελτίωση της λειτουργικότητας και μείωση του βαθμού αναπηρίας, όπως αξιολογήθηκε μέσω του Oswestry Disability Index (ODI). Η ευνοϊκή επίδραση στον πόνο παρέμεινε και στις επιμέρους αναλύσεις, συμπεριλαμβανομένης της σύγκρισης με εικονικό βελονισμό.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο βελονισμός μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματική συμπληρωματική θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με χρόνια ισχιαλγία, συμβάλλοντας τόσο στη μείωση του πόνου όσο και στη βελτίωση της λειτουργικότητας. Ωστόσο, οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι οι μεθοδολογικοί περιορισμοί των διαθέσιμων μελετών επιβάλλουν προσεκτική ερμηνεία των αποτελεσμάτων και ανάγκη για μελλοντικές μελέτες υψηλότερης ποιότητας.
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Από την οπτική της ΠΦΥ, η χρόνια οσφυαλγία και η ισχιαλγία αποτελούν συχνά αίτια προσέλευσης στο Οικογενειακό Ιατρό, λόγω του σημαντικού λειτουργικού περιορισμού που προκαλούν. Ο Οικογενειακός Ιατρός καλείται συχνά να διαχειριστεί ασθενείς με επίμονο ριζιτικό πόνο, στους οποίους η φαρμακευτική αγωγή και η φυσικοθεραπεία δεν οδηγούν πάντα σε ικανοποιητική ανακούφιση, ταλαιπωρώντας τους ασθενείς για αρκετά έτη. Η συγκεκριμένη μετα-ανάλυση δείχνει ότι ο βελονισμός μπορεί να έχει θέση ως συμπληρωματική θεραπευτική επιλογή σε επιλεγμένους ασθενείς, σε συνδυασμό με την κλασσική θεραπευτική προσέγγιση και όχι σαν υποκατάστατη μονοθεραπεία. Υπάρχει σημαντική ετερογένεια στα πρωτόκολλα βελονισμού μεταξύ των μελετών, συμπεριλαμβανομένων των διαφοροποιήσεων στην επιλογή των σημείων βελονισμού, στις τεχνικές βελονισμού και στη συχνότητα των θεραπειών, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη θέσπιση βέλτιστων θεραπευτικών σχημάτων.
Κωτούλας Χρυσοβαλάντης: Οι πρώτες επιβεβαιωμένες αναφορές στην τεχνική του βελονισμού γίνονται σε κινέζικο κείμενο του 100 π.Χ. με την πιθανότητα να εξασκείται ακόμα και από το 6000 π.Χ.Κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Ming (1368–1644) ο βελονισμός πήρε την μορφή που ξέρουμε και σήμερα. Από τον 17ο αιώνα άρχισε να χάνει την δημοφιλία του ενώ το 1929 χαρακτηρίστηκε παράνομος. Ο βελονισμός αναβιώνει ξανά στη Κίνα την δεκαετία του 50’. Βασική θεωρία αποτελούν τα κανάλια (μεσημβρινοί) στα οποία ρέει το Qi (ζωτική ενέργεια). Διάφορες μελέτες αναφέρουν ότι δρα στο κεντρικό νευρικό σύστημα τροποποιόντας την δράση νευροδιαβιβαστών όπως τα οπιοειδή, η σεροτονίνη, η νορεπινεφρίνη κ.α. καθώς και ότι μειώνει τις COX-2 και PEG-2 σε περιφερικό επίπεδο. Ασφαλιστικά συστήματα όπως το Medicare στις ΗΠΑ αποζημιώνουν συνεδρίες βελονισμού για οσφυαλγία. Ειδικότητες που στην Ελλάδα θα δούμε να ασχολούνται με βελονισμό είναι οι φυσίατροι και οι αναισθησιολόγοι στα πλαίσια των ιατρείων πόνου.
Μουρτζούνη Όλγα: Ο βελονισμός είναι μεταξύ των προτάσεων του ΠΟΥ για διάφορα νοσήματα και αποδεκτός ως εναλλακτική πρακτική θεραπείας σε 113 χώρες σε όλο τον κόσμο. Οι πρώτες σχετικές οδηγίες του ΠΟΥ ήταν το 1999 και οι τελευταίες το 2020.
_______________________________________
- Liang, W., Wang, Y., Yu, T., Hou, Y., Xu, S., Lyu, Z., Zhang, Y., & Huang, W. (2026). The acute effect of sprint interval training on the immune system: a systematic review and meta-regression analysis. Frontiers in medicine, 12, 1703829. https://doi.org/10.3389/fmed.2025.1703829
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Το άρθρο εξετάζει την οξεία επίδραση της προπόνησης sprint interval training (SIT), δηλαδή σύντομων επαναλαμβανόμενων διαστημάτων άσκησης πολύ υψηλής ή υπερμέγιστης έντασης, στο ανοσοποιητικό σύστημα. Οι ερευνητές πραγματοποίησαν συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, αναζητώντας μελέτες σε έξι μεγάλες βάσεις δεδομένων και αξιολογώντας μεταβολές σε ανοσολογικούς δείκτες μετά από μία μόνο συνεδρία SIT. Συνολικά συμπεριλήφθηκαν 21 μελέτες με 359 υγιείς συμμετέχοντες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μία συνεδρία SIT προκαλεί σημαντική και έντονη αύξηση του συνολικού αριθμού των λευκοκυττάρων, κυρίως των ουδετερόφιλων και των λεμφοκυττάρων. Το φαινόμενο αυτό αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην αύξηση κατεχολαμινών και την απότομη αύξηση στην αρτηριακή πίεση που προκαλούν κινητοποίηση των λευκοκυττάρων από το αγγειακό ενδοθήλιο και τις δεξαμενές αποθήκευσης. Παράλληλα, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση της IL-6, με την απόκριση να είναι περίπου διπλάσια στους προπονημένους αθλητές σε σύγκριση με τα μη προπονημένα άτομα. Αντίθετα, η σιελογόνος IgA παρέμεινε σχετικά σταθερή στους αθλητές, ενώ παρουσίασε μεγαλύτερη μεταβλητότητα στα μη προπονημένα άτομα.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η έντονη διαλειμματική άσκηση προκαλεί μία ισχυρή, αλλά οξεία και παροδική ανοσολογική απάντηση, η οποία επηρεάζεται σημαντικά από το επίπεδο φυσικής κατάστασης του ατόμου. Η κινητοποίηση των λευκοκυττάρων και η αύξηση κυτταροκινών, όπως η IL-6, φαίνεται να αποτελούν μέρος της φυσιολογικής προσαρμογής του οργανισμού στο έντονο σωματικό στρες. Ωστόσο, τα δεδομένα δεν επιτρέπουν να συμπεράνουμε ότι μία μεμονωμένη συνεδρία SIT βελτιώνει μακροπρόθεσμα την ανοσολογική άμυνα ή μειώνει τον κίνδυνο λοιμώξεων.
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Η πρακτική αξία των ευρημάτων για τον γενικό ιατρό έγκειται κυρίως στην ορθή ερμηνεία μιας τυχαίας λευκοκυττάρωσης, καθώς η πρόσφατη έντονη άσκηση μπορεί να αποτελεί έναν φυσιολογικό και παροδικό παράγοντα αύξησης των λευκοκυττάρων. Επομένως είναι αρκετά σημαντικό να γίνεται διάκριση μεταξύ της οξείας φλεγμονώδους και ανοσολογικής απάντησης που προκαλεί η έντονη άσκηση και της χρόνιας φλεγμονής που σχετίζεται με την παχυσαρκία και τα χρόνια μεταβολικά νοσήματα. Έτσι, σε έναν κατά τα άλλα ασυμπτωματικό ασθενή, το ιστορικό πρόσφατης έντονης άσκησης θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την ερμηνεία μιας τυχαίας ή ήπιας λευκοκυττάρωσης, ώστε να αποφεύγεται η άμεση απόδοση του ευρήματος σε λοιμώδη ή άλλη παθολογική αιτία. Φυσικά, η αξιολόγηση θα πρέπει να βασίζεται στο συνολικό κλινικό πλαίσιο, στη διάρκεια και ένταση της λευκοκυττάρωσης.
Παναγιώτης Βούλγαρης: Η έντονη διαλειμματική άσκηση αποτελεί πλέον μια ιδιαίτερα δημοφιλή μορφή άσκησης και συχνά συνοδεύεται από έντονους ισχυρισμούς σχετικά με τα οφέλη της για την υγεία. Η μελέτη δείχνει ότι ακόμη και μία μόνο συνεδρία SIT προκαλεί έντονη και άμεση ανοσολογική απόκριση, με αύξηση των λευκοκυττάρων και της IL-6. Ωστόσο, είναι σημαντικός ο διαχωρισμός μεταξύ της οξείας φυσιολογικής απόκρισης στην άσκηση και ενός μακροπρόθεσμου κλινικού οφέλους. Η αύξηση ενός ανοσολογικού δείκτη μετά την άσκηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το άτομο αποκτά μεγαλύτερη προστασία από λοιμώξεις ή βελτιωμένη ανοσολογική άμυνα.
_______________________________________
- Liu, B., Chen, Y., Fu, R., Luo, N., Wei, X., Han, D., & Peng, X. (2026). Longitudinal associations between treatment adherence patterns and blood pressure control among rural hypertensive patients in Central China: a real-world retrospective cohort study. Frontiers in medicine, 13, 1791265. https://doi.org/10.3389/fmed.2026.1791265
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Το άρθρο διερευνά τη σχέση μεταξύ της συμμόρφωσης στην αντιυπερτασική θεραπεία και του μακροχρόνιου ελέγχου της αρτηριακής πίεσης σε ασθενείς με υπέρταση που παρακολουθούνται στην ΠΦΥ. Πρόκειται για μια αναδρομική μελέτη κοόρτης, στην οποία συμπεριλήφθηκαν 5.029 ενήλικες με διαγνωσμένη υπέρταση από αγροτικές περιοχές της κεντρικής Κίνας. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από ένα έτος παρακολούθησης των ασθενών, με τέσσερις διαδοχικές τριμηνιαίες επισκέψεις, κατά τις οποίες καταγράφηκαν η αρτηριακή πίεση, η λήψη αντιυπερτασικής αγωγής και η συμμόρφωση στη θεραπεία.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν την έννοια του Time in Target Range (TTR), δηλαδή το ποσοστό των επισκέψεων κατά τις οποίες η αρτηριακή πίεση βρισκόταν εντός του θεραπευτικού στόχου. Ως ικανοποιητικός ετήσιος έλεγχος ορίστηκε TTR ≥75%, δηλαδή επίτευξη του στόχου τουλάχιστον στις τρεις από τις τέσσερις επισκέψεις. Παράλληλα, οι ασθενείς ταξινομήθηκαν με βάση όχι μόνο το αν λάμβαναν αντιυπερτασική αγωγή, αλλά και το κατά πόσο τη λάμβαναν με συνέπεια, επιτρέποντας στους ερευνητές να αξιολογήσουν τη μεταβολή του ελέγχου της αρτηριακής πίεσης με την πάροδο του χρόνου.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η σταθερή λήψη της αντιυπερτασικής αγωγής συνδέεται με προοδευτική βελτίωση του ελέγχου της αρτηριακής πίεσης, ενώ η ακανόνιστη λήψη σχετίζεται με πιο ασταθή ρύθμιση. Ιδιαίτερα στους αγροτικούς πληθυσμούς, η αποτελεσματική αντιμετώπιση της υπέρτασης φαίνεται να απαιτεί όχι μόνο επαρκή φαρμακευτική κάλυψη, αλλά και συνέχεια στη θεραπεία και τακτική παρακολούθηση.
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Η μελέτη έχει ιδιαίτερη πρακτική αξία για την ΠΦΥ, καθώς πραγματοποιήθηκε σε έναν μεγάλο πληθυσμό ασθενών με υπέρταση που παρακολουθούνταν σε αγροτικές δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας, στο πλαίσιο οργανωμένης και επαναλαμβανόμενης παρακολούθησης. Όσον αφορά την Ελληνική πραγματικότητα, στις αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές η ΠΦΥ αποτελεί συχνά το βασικό, και σε πολλές περιπτώσεις το μοναδικό, σταθερό σημείο επαφής του ασθενούς με το σύστημα υγείας. Το βασικό μήνυμα της μελέτης για τον οικογενειακό ιατρό είναι ότι δεν αρκεί να διαπιστώσουμε μια “καλή πίεση” σε μία μεμονωμένη επίσκεψη, αλλά χρειάζεται να γνωρίζουμε αν ο ασθενής παραμένει σταθερά ρυθμισμένος στον χρόνο. Η συστηματική και τακτική παρακολούθηση επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση της απώλειας του θεραπευτικού ελέγχου ή της μειωμένης συμμόρφωσης και μπορεί να αποτρέψει το να «χαθεί» ένας ασθενής από την παρακολούθηση μέχρι να επανεμφανιστεί με σημαντικά αρρύθμιστη υπέρταση ή κάποια επιπλοκή.
Μουρτζούνη Όλγα: η υπέρταση είναι μια συχνή και δύσκολα ρυθμιζόμενη πάθηση, που όμως συνδέεται με μεγάλη νοσηρότητα και θνησιμότητα. Στην Ελλάδα σύμφωνα με τα στοιχεία της μεγάλης μελέτης ΕΜΕΝΟ, μόλις το 30,5 % έχουν επιτύχει καλή ρύθμιση με θεραπεία (ενώ περίπου 2.000.000 άνθρωποι είναι αρρύθμιστοι), και άρα κάθε στρατηγική για την παρακολούθηση των ασθενών μας είναι πολύτιμη!
Βούλγαρης Παναγιώτης: Το BP-TTR είναι ένας νέος σχετικά δείκτης που αποτυπώνει πόσο σταθερά ρυθμισμένη παραμένει η αρτηριακή πίεση με την πάροδο του χρόνου και φαίνεται να έχει προγνωστική αξία (Wang et al, 2025). Η έννοια του TTR γενικά έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς σε άλλα πεδία όπως η παρακολούθηση της αντιπηκτικής αγωγής με βαρφαρίνη (Rosendaal et al, 1993) και στον γλυκαιμικό έλεγχο μέσω συνεχούς καταγραφής γλυκόζης (Battelino et al, 2019).
Ωστόσο, στη συγκεκριμένη μελέτη το TTR βασίστηκε σε μόλις τέσσερις μετρήσεις κατά τη διάρκεια ενός έτους και, επομένως, αποτυπώνει περισσότερο το ποσοστό των επισκέψεων κατά τις οποίες η αρτηριακή πίεση βρισκόταν εντός στόχου παρά τον πραγματικό χρόνο εντός θεραπευτικού εύρους. Επιπλέον, οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των επισκέψεων στην ΠΦΥ, επομένως δεν μπορούν να αποκλείσουν φαινόμενα όπως η υπέρταση λευκής μπλούζας ή η συγκεκαλυμμένη υπέρταση. Τέλος, όπως αναφέρουν και οι αρθρογράφοι, ο τρόπος ορισμού των προϋποθέσεων συμμετοχής στη μελέτη ενδέχεται να σχετίζεται με προσθήκη selection bias στη μελέτη.
Παρά τους μεθοδολογικούς περιορισμούς, δεν αλλάζει το γεγονός ότι στην υπέρταση δεν έχει σημασία μόνο αν ο ασθενής είναι ρυθμισμένος σήμερα, αλλά και αν παραμένει ρυθμισμένος με την πάροδο του χρόνου. Η τακτική παρακολούθηση και η έγκαιρη αναγνώριση προβλημάτων στη λήψη της αγωγής μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση του ελέγχου και στην πρόληψη των επιπλοκών.
_______________________________________
