Θα παρουσιαστούν τέσσερα επιλεγμένα άρθρα από το American Family Physician, δύο που δημοσιεύτηκαν τον Οκτώβριο, ένα που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο και ένα που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2025.
- Blinkhorn, L., Sonoda, K., Finke, J., & Costlow, L. (2025). Evolving Treatment of Opioid Use Disorder in American Family Physician. American family physician, 112(4), 359–361. https://www.aafp.org/afp/2025/1000/inside-afp-opioid-use-disorder-treatment
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Το άρθρο μελετά την εξέλιξη της κατάχρησης των οπιοειδών με την πάροδο του χρόνου στις ΗΠΑ. Ενδιαφέρον έχει το εξής σημείο: το 1950 όταν ξεκίνησε η κατάχρηση, αυτή περιγράφονταν σαν "ηθική αποτυχία" και "ανθρώπινη αδυναμία’’. Τώρα αντίστοιχοι όροι για την εξάρτηση είναι πχ ο χαρακτηρισμός της ως "χρόνια νόσος’’.
Το 1959 υπήρχαν σε περιορισμένο βαθμό δημοσιεύσεις που υπογράμμιζαν την μη εγκληματική φύση των ασθενών με εξάρτηση και σύστηναν την ίδρυση εξωνοσοκομειακών δομών για απεξάρτηση. Αυτό έγινε πράξη μια δεκαετία αργότερα.
Μέχρι και την δεκαετία του 1990 συχνά υπήρχε υποτιμητική γλώσσα τόσο για τους ασθενείς με εξάρτηση, όσο και για τους ιατρούς που θεράπευαν τους πόνους τους.
Μόλις το 2000-10, οι Γ/ΟΙ άρχισαν να εξετάζουν άρθρα τα οποία μελετούσαν την απεξάρτηση ως θεραπεία στο πλαίσιο των δικών τους δικαιοδοσιών.
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Το άρθρο επιλέχθηκε γιατί υπενθύμισε έναν σημαντικό ρόλο της Γ/ΟΙ που αναφέρεται στον όρο ‘’συμπεριφεριολογική φροντίδα’’ (behavioural care) όπου εντάσσεται και η απεξάρτηση. Ακόμη μας θύμισε το ρόλο μας ενάντια στο στίγμα, και στην προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
____________________________________________________________________________
- Welch H. G. (2025). Too Many Colonoscopies. American family physician, 112(4), 364–365. https://www.aafp.org/afp/2025/1000/editorials-colonoscopies
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Το άρθρο τονίζει την ορθή κρίση πριν την συνταγογράφηση απαιτητικών διαγνωστικών εξετάσεων όπως η κολονοσκόπηση. Οι περισσότερες στην Αμερική φαίνεται ότι γίνονται καταχρηστικά σε ασυμπτωματικούς ασθενείς, ενώ είναι μια εξέταση υψηλού κόστους, που εμπλέκει υγειονομικό δυναμικό (αναισθησιολόγους, γαστρεντερολόγους, νοσηλευτές/τριες κλπ), απαιτεί κόπο από τους ασθενείς (το 20-25% αυτών δε, δεν κάνουν επαρκή προετοιμασία εντέρου) και ενέχει υπαρκτό κίνδυνο για επιπλοκές.
Αντίθετα το ανοσοχημικό τεστ κοπράνων (Fecal immunochemical test, FIT) δεν είναι κατώτερο της κολονοσκόπησης ως προς την θνητότητα από καρκίνο του παχέος εντέρου στην 10ετία. Αυτό φάνηκε από τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες σε περισσότερους από 57.000 ασθενείς. Επιπλέον, μελέτες από την Σουηδία και τις ΗΠΑ δείχνουν ότι με τα FIT επιτυγχάνεται μεγαλύτερο ποσοστό συμμόρφωσης ως προς την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου.
Γιατί όμως η κολονοσκόπηση θεωρείται gold standard στην διάγνωση παρότι οι κατευθυντήριες λένε κάτι άλλο; Ένας λόγος είναι το μάρκετινγκ και η κακώς εννοούμενη στροφή πολλών επαγγελματιών υγείας προς την πρόληψη που θα φέρει πιο πολλούς υγιείς στα ιατρεία τους. Παρά την επιθετική προώθηση των προληπτικών ελέγχων, αυτό που έχει μειώσει την θνητότητα από τους καρκίνους είναι η διακοπή καπνίσματος και οι καλύτερες θεραπείες και όχι η πρόληψη.
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Το άρθρο επιλέχθηκε γιατί εξετάζει κριτικά την έννοια της πρόληψης και των προληπτικών μέσων και επιμένει στην ορθή ανάγνωση των κατευθυντηρίων οδηγιών για κάθε νόσημα. Αν και παλιό, το άρθρο μας θύμισε το άρθρο των Λιονή και Πιτέλου για τα εμπόδια στην πρόληψη στην ΠΦΥ: Lionis C, Petelos E. Early detection of colorectal cancer: barriers to screening in the primary care setting. Family Practice. 1 Δεκέμβριος 2011;28(6):589–91. doi:10.1093/fampra/cmr110
____________________________________________________________________________
- Nguyen-Feng, V. N., PhD, MPH, LP, Behrens, K., MPH, & Butler, M., PhD, MBA (2025). Trauma-Informed Care: Evidence and Pragmatic Approaches. American family physician, 112(5), 474–477. https://www.aafp.org/afp/2025/1100/editorials-trauma-informed-care
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Το τραύμα (πχ κοινοτική βία, παιδική κακοποίηση) έχει ποικίλες επιπτώσεις στην σωματική και ψυχική υγεία. Παρ’όλα αυτά οι δομές που ασχολούνται με την φροντίδα του είναι συχνά διασκορπισμένες, χωρίς ενιαίο ορισμό και στόχο. Γι΄αυτό το 2025 δημοσιεύτηκε μια αναφορά με τίτλο ‘’Trauma Informed Care: A Systematic Review’’ σε συνεργασία με πολλούς θεσμικούς φορείς. Ακόμη και εκεί φάνηκε η δυσκολία να οριστεί η κατάλληλη φροντίδα με συμπεράσματα που μπορούν να γενικευθούν.
Παρά την έλλειψη ισχυρών τεκμηρίων, το άρθρο κάνει ορισμένες προτάσεις για Γ/ΟΙ :
α) υπενθύμιση στις πιθανές κοινωνικές επιπτώσεις ενός τραύματος και στην ανάγκη διασύνδεσης των ασθενών με τις αντίστοιχες δομές
β) ανάγκη λειτουργίας ομάδας για την πρόληψη του συνδρόμου εξουθενώσεως
γ) χρήσιμη η εμπλοκή όλης της κοινότητας
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Το άρθρο επιλέχθηκε γιατί θίγει ένα ζήτημα που δεν συναντάμε συχνά και προτείνει λύσεις ακόμη και με την έρευνα να είναι σε εξέλιξη.
Λιονής Χρήστος: Αξίζει να εξετάσουμε το τραύμα ως αφορμή για παρεμβάσεις στην Γ/ΟΙ. Αξίζει ακόμη να μελετήσουμε τους όρους suffering (distress) και να δούμε τον ρόλο της Γ/ΟΙ (σχετικό το άρθρο Lionis CD. Family medicine: Discovering new fields for research and clinical care in the current world. Adv Clin Exp Med. 11 Αύγουστος 2025;34(10):1607–10. doi:10.17219/acem/208659)
____________________________________________________________________________
-
Ebell, M. H., & Slawson, D. C. (2025). BP Target Should Be a Shared Decision That Balances Benefits and Harms. American family physician, 112(6), 598–599. https://www.aafp.org/afp/2025/1200/editorials-blood-pressure-target
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Το άρθρο αναφέρει ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες που μελετάμε συχνά προέρχονται από πεδία εκτός της Γ/ΟΙ και της ΠΦΥ. Μάλιστα όσο πιο εξειδικευμένη είναι η υπηρεσία που εκδίδει οδηγίες, τόσο πιο αυστηρά είναι τα όρια που θέτει. Πολλαπλές μελέτες με ασθενείς υπό αυστηρά όρια και άλλες πιο ελαστικές ως προς την αρτηριακή υπέρταση, έδειξαν μικρή υπεροχή σε λίγους στόχους όσων ρυθμίζονταν αυστηρά, ενώ αντίθετα οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν περισσότερες.
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Το άρθρο επιλέχθηκε γιατί τονίζει την σημασία της κοινής απόφασης ιατρού-ασθενή ως προς τους στόχους της αρτηριακής πίεσης, και όχι την τυφλή προσκόλληση σε κατευθυντήριες οδηγίες
Βούλγαρης Παναγιώτης: Τα τελευταία χρόνια καταβάλλεται μία προσπάθεια εξατομίκευσης της φροντίδας, λαμβάνοντας υπόψιν τις ανάγκες του ασθενή, και το συνολικό κλινικό και κοινωνικό του πλαίσιο.
