Θα παρουσιαστούν δύο επιλεγμένα άρθρα από το Scandinavian Journal of Primary Health Care, ένα που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο και ένα που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2026.
- Larsen, L., Baste, V., Rortveit, G., & Emberland, K. E. (2026). Impact of the COVID-19 pandemic on antibiotic treatment for respiratory tract infections in Norwegian primary care. Scandinavian journal of primary health care, 44(1), 2617522. https://doi.org/10.1080/02813432.2026.2617522
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Πρόκειται για μία πληθυσμιακή μελέτη που διερεύνησε τη χορήγηση αντιβιοτικών για λοιμώξεις του αναπνευστικού στις δομές ΠΦΥ της Νορβηγίας, συγκρίνοντας την προ-πανδημική με την πανδημική περίοδο COVID-19. Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν προήλθαν από εθνικά μητρώα.
Η πλειονότητα των περιπτώσεων αντιμετωπίστηκε αποκλειστικά στην ΠΦΥ, ενώ παρατηρήθηκε μείωση της συνταγογράφησης αντιβιοτικών σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Πιο συγκεκριμένα, ο σχετικός κίνδυνος χορήγησης αντιβιοτικών για λοιμώξεις του αναπνευστικού κατά την περίοδο της πανδημίας, συγκριτικά με τα προ-πανδημικά επίπεδα, ήταν 0.52.
Σε περισσότερο από το ήμισυ των περιπτώσεων όπου χορηγήθηκε αντιβίωση, χρησιμοποιήθηκε φαινοξυμεθυλοπενικιλλίνη, ενώ η συνολική κατανομή των αντιβιοτικών, συμπεριλαμβανομένης της αζιθρομυκίνης, με εξαίρεση την πρώιμη φάση της πανδημίας, παρέμεινε σταθερή.
Παράλληλα, η χρήση ηλεκτρονικών τηλε-διασκέψεων (electronic consultations) για την εκτίμηση λοιμώξεων του αναπνευστικού αυξήθηκε σημαντικά, από περίπου 1% σε άνω του 50%.
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Από το παρόν άρθρο, προκύπτουν ορισμένες διαφορές μεταξύ Ελλάδας και Νορβηγίας ως προς τη διαχείριση της πανδημίας COVID-19. Στην Ελλάδα, ιδίως κατά την αρχική φάση της COVID-19, υπήρξε ευρύτερη χρήση αζιθρομυκίνης σε σύγκριση με τη Νορβηγία, γεγονός που αντανακλά διαφορές σε κατευθυντήριες οδηγίες και στην κλινική πρακτική.
Επιπλέον, η ΠΦΥ στη Νορβηγία φαίνεται να διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των λοιμώξεων του αναπνευστικού, σε αντίθεση με την ελληνική πραγματικότητα, όπου διαχρονικές δομικές και λειτουργικές αδυναμίες της ΠΦΥ ενδέχεται να περιόρισαν την αντίστοιχη συμβολή της.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αύξηση της τηλεϊατρικής στη Νορβηγία, χωρίς παράλληλη αύξηση της συνταγογράφησης αντιβιοτικών, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με την ανησυχία ότι οι εξ αποστάσεως εκτιμήσεις οδηγούν σε μη ορθολογική συνταγογράφηση.
Φαίνεται ότι ένα καλά οργανωμένο σύστημα ΠΦΥ, σε συνδυασμό με μία ορθή κλινική προσέγγιση, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της χρήσης αντιβιοτικών (Antibiotic Stewardship) και στην ετοιμότητα των συστημάτων υγείας (pandemic preparedness) για μελλοντικές υγειονομικές κρίσεις.
Όλγα Μουρτζούνη: Η παρούσα μελέτη παρουσιάζει ενδιαφέρουσες ομοιότητες με εκείνη που δημοσιεύτηκε στο The Lancet και αναλύεται εδώ, η οποία ανέδειξε τη θετική συσχέτιση μεταξύ της αύξησης των κρουσμάτων COVID-19 και των πωλήσεων αντιβιοτικών παγκοσμίως κατά την περίοδο 2020–2022. Στην Ελλάδα, παρά την εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Αντιμετώπιση της Μικροβιακής Αντοχής στο πλαίσιο της Ενιαίας Υγείας 2019–2023, καθώς και τις προσπάθειες για τη διαμόρφωση νέου σχεδίου δράσης από το 2024, η κατανάλωση αντιβιοτικών εξακολουθεί να αποτελεί μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας, με τη χώρα μας να καταγράφει διαχρονικά από τα υψηλότερα επίπεδα κατανάλωσης στην Ευρώπη.
Δημήτρης Κουναλάκης: Θα ήθελα να θέσω δύο κριτικές με αφορμή αυτό το άρθρο: Στην δημοσίευση με τους ίδιους σχεδόν συγγραφείς δεν φαίνεται να συνέβη το ίδιο με κατοίκους Νορβηγίας, μετανάστες που δεν είχαν γεννηθεί στην Νορβηγία. Προφανώς, εδώ φαίνεται η διαφορά στην μακροχρόνια σχέση που μπορεί να έχει ένας πολίτης με τον οικογενειακό ιατρό του και πόσο αυτό επηρεάζει την πρόσβαση και την κατανόηση. Και αυτό φαίνεται και από οδηγίες του CDC στις ΗΠΑ όπου θεωρούν ότι ο οικογενειακός ιατρός δεν συνταγογραφεί πιο συχνά αντιβίωση σε ηλεκτρονικές τηλεδιασκέψεις σε σχέση με τις διαζώσεις επισκέψεις, ενώ με τους άλλους ιατρούς συμβαίνει το αντίθετο. Η δεύτερη κριτική μου τοποθέτηση αφορά τι άλλαξε η πανδημία του COVID19: Η Νορβηγία ψηφιοποίησε την κλινική επαφή, εμείς στην Ελλάδα ψηφιοποιήσαμε τη συνταγή. Καθόλου περίεργα τα αποτελέσματα στην Ελλάδα.
____________________________________________________________________________
-
Rauma, J., Jansson, S., Cao, Y., & van Nieuwenhoven, M. A. (2026). Adherence of Swedish primary health care practitioners to diagnostic guidelines for IBS. Scandinavian journal of primary health care, 44(1), 2624726. https://doi.org/10.1080/02813432.2026.2624726
Σύντομη παρουσίαση άρθρου
Πρόκειται για μία αναδρομική μελέτη βασισμένη στην ανασκόπηση ιατρικών φακέλων που διερεύνησε τη συμμόρφωση των ιατρών της ΠΦΥ στη Σουηδία στις οδηγίες διάγνωσης του Συνδρόμου Ευερέθιστου Εντέρου (ΣΕΕ) κατά την περίοδο 2015-2019.
Από το σύνολο των ασθενών με διάγνωση ΣΕΕ, μόνο το 36.2% πληρούσε τα διαγνωστικά κριτήρια Rome III ή/και IV ενώ ρητή τεκμηριωμένη καταγραφή των κριτηρίων και της υποκατηγορίας του ΣΕΕ καταγράφηκε στο 4.9% και 5.5% των περιπτώσεων αντίστοιχα. Σε ποσοστό 29.1% των φακέλων, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούσαν για την αξιολόγηση της τήρησης των διαγνωστικών κριτηρίων.
Μόνο το 30.1% των ασθενών που διεγνώσθησαν με ΣΕΕ υποβλήθηκε στον ενδεδειγμένο εργαστηριακό έλεγχο σύμφωνα με τις τοπικές κατευθυντήριες οδηγίες, ενώ το 9.7% των ασθενών παραπέμφθηκε για κολονοσκόπηση, με στατιστικά σημαντικά υψηλότερο ποσοστό στις ηλικίες ≥40 ετών.
Σύντομα σχόλια επί του άρθρου
Το ΣΕΕ είναι μία συνήθης κλινική οντότητα, με μη ειδική συμπτωματολογία που επηρεάζει την ποιότητα ζωής των ασθενών. Παρά την τεκμηριωμένη ασφάλεια μιας διαγνωστικής προσέγγισης που βασίζεται σε κλινικά κριτήρια και σε στοχευμένο εργαστηριακό έλεγχο εν απουσία red flags (π.χ. γενική αίματος, δείκτες φλεγμονής, ορολογικός έλεγχος για κοιλιοκάκη, καλπροτεκτίνη κοπράνων), οι γιατροί της ΠΦΥ συχνά εφαρμόζουν στρατηγική αποκλεισμού, οδηγώντας σε υπερβολικές ή ανεπαρκείς εξετάσεις.
Όλγα Μουρτζούνη: Γι΄αυτόν ίσως τον λόγο το Ινστιτούτο της Ρώμης (Rome Foundation) στις νέες του οδηγίες Rome V, έχει και φέτος, για δεύτερη φορά, ειδική κατηγορία για την ΠΦΥ.
Δημήτρης Κουναλάκης: Είναι μελέτη με μικρό αριθμό ασθενών από ένα κέντρο και δεν μπορούμε να την γενικεύσουμε. Απουσιάζει μάλιστα τι απέγινε με τους ασθενείς και αν η μειωμένη διαγνωστική πρακτική είχε ή όχι σχέση με την επιθυμία του ασθενή. Προσωπικά δεν θα χρησιμοποιούσα την Rome III ταυτόχρονα με την Rome IV καθώς υπάρχουν δύο αλλαγές που οδήγησαν στην Rome V να επιστρέψει περισσότερο στην Rome III: Ο αφαίρεση της δυσφορίας και η απαίτηση για μεγαλύτερη συχνότητα συμπτωμάτων στην Rome IV.
Αυτό που είναι σημαντικό και θα πρέπει να σκεφτούμε και από αυτό το άρθρο είναι κατά πόσο τα ηλεκτρονικά εργαλεία που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητα μας επιτρέπουν την καταγραφή τέτοιο συμπτωμάτων και σημείων. Λειτουργούν ως αιτία αλλά και ως εργαλείο για να αναζητήσουμε τις τελευταίες αλλαγές στην κλινική διάγνωση και αντιμετώπιση ενός νοσήματος που δεν είναι σπάνιο στη δουλειά μας. Και φυσικά, καταγράφεται το έργο μας και η αποτελεσματικότητα μας ώστε να μην υπάρχουν αναφορές και απορίες για το αν επιτελούμε σωστά την αποστολή μας;
